Zaliv Svinja

Ljetopis, 17. april 2019

  • Na današnji dan, 17. aprila 1961. godine uz podršku SAD, kubanski desničari u egzilu iskrcali su se u „Zalivu svinja“ u namjeri da obore režim Fidela Kastra. U trodnevnim borbama ubijeno je oko 100, a zarobljeno više od 1.000 napadača.

Zaliv SvinjaPredsjednik Dvajt Ajzenhauer ostavio je Kenediju u nasleđe Fidela Kastra, vođu kubanske revolucije, kojeg će i sam Kenedi ostaviti svojim naslednicima, ukupno osmorici njih.

Kenedi je zbog toga, a i mnogo čega drugog, bio toliko ljut na Ajzenhauera. Ajzenhauer je, zapravo, bio „zaratio“ sa Kastrom već u onoj godini kada je Kenedi izabran. Kastro je odbio da se povinuje dotadašnjoj tutorskoj ulozi Vašingtona i počeo da nacionalizuje američke fabrike i firme, a najgore od svega, počeo je sve otvorenije da se okreće Sovjetskom Savezu. Otuda je dobijao naftu i mašine, a zauzvrat, što je u politici tako normalno,udovoljio je očekivanjima Moskve i proglasio Kubu za „socijalističku zemlju“. Čak je počeo da pominje marksizam-lenjinizam kao svoje ideološko opredjeljenje. Amerika to nije mogla da prihvati. Ona je još od vremena „Monroove doktrine“ iz dvadesetih godina devetnaestog vijeka, smatrala cijelu Ameriku, i Sjevernu i Južnu, za svoj zabran.

Kad je ušao u Bijelu kuću, Kenedi jedva da je znao za tajni plan o invaziji Kube. CIA i druge obavještajne službe, a naročito moćni direktor FBI Edgar Huver, nijesu bili oduševljeni što je taj mladi katolik, bez mnogo iskustva, ušao u Bijelu kuću, pa su neke povjerljive papire držali po strani. Naravno, niko nije sumnjao u Kenedijevo antikastrovsko raspoloženje. I on je, kao i njegov prethodnik, želio da se otarasi Fidela Kastra. Kad je saznao za plan o invaziji, pripreme su bile podosta odmakle. Kenedi je shvatio da tu akciju, čak i da je u njen uspjeh i sumnjao, nije lako zaustaviti. Američka javnost se narogušila na kubanskog crvenog vođu, koji je drsko izazivao velikog susjeda sa sjevera. Takva raspoloženja su diktirale snage koje su imale snažnog uticaja na američku politiku prema Kubi – konzervativna američka elita, milionska kolonija kubanske antikastrovske emigracije, moćne mafijaške grupe sa Floride, iz Njujorka, Čikaga i Las Vegasa, za koje je kubansko ostrvo do dolaska Kastra bilo rajsko utočište i baza za djelovanje. Kenedi, zapravo, nije imao izbora. Odobrio je invaziju, ali je prije toga naredio vojnim zapovjednicima i Pentagonu da, sa legalne tačke gledišta, američka administracija ne smije biti umiješana. Cijela operacija je prepuštena Kubancima, nastanjenim u SAD i organizovanim u antikastrovskim zavjereničkim grupama. Naravno, akcija je pripremana u organizaciji CIA i drugih američkih obavještajnih službi, uz svesrdnu materijalnu, stručnu i tehničku pomoć SAD. Kenediju je plan iznijet na sto. Dovoljno je da na Kubu brodovima i avionima krene oko dvije hiljade zavjerenika, koji će se noću iskrcati na zapadne obale ostrva i uz podršku iz vazduha krenuti na Havanu. Špijuni, koji su već bili ubačeni na ostrvo, u tom trenutku će podići na noge nezadovoljni kubanski narod i Kastro će, pod naletom spolja i iznutra, da padne.

Invazija je počela 17. aprila 1961. godine iz Nikaragve, preko puta Kube. Kad su zavjerenici, a moglo bi se reći plaćenici, stigli na obale u Zalivu svinja, dočekala ih je vatra kubanskih vojnika, milicionera i građana. Kastro je iz Havane odjurio na obalu, sio u tenk i poveo vojnike u borbu. Če Gevara je poslat na istok ostrva da drži taj front, ako do njega dođe, a Raul Kastro na sjever ostrva. U roku od 72 sata invazija je skresana. Jedan dio zavjerenika je pobijen, njih 1.189 je zarobljeno, a samo jedan manji dio je uspio da umakne preko mora. Američki generali, kao i šefovi CIA i vojne obaveštajne službe nijesu očajavali, nego su od Kenedija tražili da digne u vazduh američku borbenu avijaciju i okonča sa Kastrom. Bilo je to lako reći, ali teško uraditi. Sve oči svijeta su bile uprte ka Kubi. I skoro sve svjetske simpatije su bile na strani Kastra i njegovog ostrva. Kenedi je stegao zube, znao je da je to strahovit udar njegovom predsjedničkom prestižu, ali nije ušao u avanturu. Prevladao je zdrav razum i državnički osjećaj da se ne smije igrati sa sudbinom država i svijeta.

 

  • Na današnji dan, 17. aprila 1894. godine rođen je ruski državnik i političar Nikita Hruščov, prvi sekretar CK KPSS od 1953. do 1964. godine i predsjednik sovjetske vlade od 1958. do 1964. godine.

HruscovNikita Sergejevič je bio vođa Sovjetskog Saveza nakon Staljinove smrti . Nikita Hruščov je očigledno bio inteligentan ali bio je u prilici da izuči samo dvije godine škole, i vjerovatno je postao potpuno pismen u svojim kasnim dvadesetim ili ranim tridesetim. Radio je kao stolar u raznim fabrikama i rudnicima. Tokom Prvog svjetskog rata, Hruščov se umiješao u aktivnosti trgovačkog sindikata, a nakon boljševičke revolucije 1917. godine borio se u Crvenoj armiji. Postao je član partije i radio je na raznim upravnim i partijskim položajima u Donbasu i Kijevu. Tokom Drugog svjetskog rata, Hruščov je služio kao visoki politički oficir.

Nakon Staljinove smrti, marta 1953. godine došlo je do borbe oko vlasti između različitih frakcija u partiji. Hruščov je pobijedio, postavši partijski vođa a njegov glavni rival, šef NKVD-a Lavrentij Berija, je likvidiran.

Tokom posjete Ričarda Niksona Sovjetskom Savezu 1959. godine, Hruščov je učestvovao u onome šta je kasnije postalo poznato kao Kuhinjska debata. Hruščovljev novi stav prema zapadu kao rivalu umjesto kao zlom entitetu je otuđio SSSR od komunističke Kine.

Hruščova su politički neprijatelji u Sovjetskom Savezu smatrali prostakom i necivilizovanim seljakom, sa reputacijom čovjeka koji prekida govornike kako bi ih vrijeđao. Politbiro ga je jednom optužio za „planiranje zečjom inteligencijom“ – što se odnosilo na njegovu pogrešnu politiku. Mada je bio inteligentan (što su i njegovi politički neprijatelji priznali nakon što ih je pobijedio) i definitivno lukav, nedostajalo mu je znanje i razumijevanje spoljnjeg svijeta izvan ličnog iskustva i često bi pokazivao kako su ljudi mogli da ga izmanipulišu naučnim terminima i koristeći se njegovom taštinom i predrasudama.

Učestalo je ometao konferenciju Ujedinjenih nacija septembra i oktobra 1960. godine udarajući pesnicama po stolu, i vičući na ruskom tokom govora.

U Ujedinjenim nacijama Lorenco Sumulong, delegat Filipina, je upitao Hruščova kako može da protestuje protiv zapadnog kapitalističkog imperijalizma dok Sovjetski Savez istovremeno ubrzano asimiluje istočnu Evropu. Hruščov se razbijesnio i rekao Sumulongu da je „glupak, marioneta i lakej imperijalizma“, nakon čega je nastao mit o tome kako je lupao cipelom po stolu.

Hruščoveljevi partijski rivali su ga razriješili na sastanku Centralnog komiteta 1964. godine. Razriješenje je bilo umnogome zbog njegovog osobenjaštva i čudnih manira, koje je partija smatrala ogromnom brukom na međunarodnoj sceni. Komunistička partija je nastavila da optužuje Hruščova za činjenje političkih grešaka, kao što je provociranje Kubanske raketne krize i dezorganizovanje sovjetske ekonomije, posebno u poljoprivrednom sektoru. Nakon uklanjanja sa vlasti, Nikita Hruščov je proveo sedam godina u kućnom pritvoru. Umro je u svom domu u Moskvi 1971. godine.

Ključni politički potezi Nikite Hruščova su:

U svom Tajnom govoru, je optužio Staljina zbog njegovog kulta ličnosti i njegov režim za „kršenje lenjinističkih normi legaliteta“, označivši početak svojih reformi.

Raspustio je Kominform, i pomirio se sa Brozom, što je okončalo period Informbiroa u istoriji Jugoslavije.

Uspostavio je Varšavski pakt.

Naredio je gušenje Mađarske revolucije 1956. godine.

Izdvojio Krim iz Rusije i dodijelio ga Ukrajini, 1954. godine.

Podržao je Egipat 1956. godine , tokom Suecke krize.

Promovisao je doktrinu „mirne koegzistencije“ u spoljnoj politici, praćenu sloganom „stići i prestići zapad“ u unutrašnjoj politici i ekonomiji.

Kinesko-sovjetski raskol započet Hruščovljevim razgovorima sa SAD, i odbijanjem da podrži kineski nuklearni program.

Započeo je svemirski program Sovjetskog Saveza, u kome je lansiran Sputnjik I, i Jurij Gagarin otišao u svemir, što je dovelo SSSR u prednost u svemirskoj trci. Učestvovao u pregovorima o zajedničkom programu za slanje čoveka na Mjesec sa američkim predsednikom Džonom Kenedijem. Ovi pregovori su završeni sa atentatom na Kenedija, 1963. godine.

Susret sa Ričardom Niksonom u Ajovi.

Inicirao je postavljanje nuklearnih raketa na Kubi, što je dovelo do Kubanske raketne krize.

Ojačao je Gvozdenu zavjesu odobrivši zatvaranje granice oko Zapadnog Berlina. Ovo je dovelo do izgradnje Berlinskog zida, 1961. godine.

Borba sa stambenom krizom brzom izgradnjom miliona stanova izgradnjom jednostavnih zgrada bez liftova, „hruščovki“.

Uvođenje minimalne zarade i devalvacija rublje.