Braca Limijer

Ljetopis, 22. mart 2019

Ime: Ljetopis 22.03.2019 (1794 kongres USA zabranio prevoz crnih robova, 1895 Braca Ogist, prvi film); Opis: Ljetopis, 22. mart Tip: audio/mpeg
  • Na današnji dan, 22. marta 1895. godine pioniri filma braća Ogist i Luj Limijer demonstrirali su u Parizu prvi put pokretne slike, upotrijebivši celuloidnu traku.

Braca LimijerBraća Limijer bili su francuski hemičari, industrijalci, pronalazači i autori prvog filma u istoriji. Luj je razvio metod za pravljenje fotografskih ploča, a fabrika koju su braća osnovala u Lionu za izradu fotografskog materijala: hartija, hemikalija, proizvodila je 15 miliona ploča godišnje. Radili su na unaprijeđivanju kinematoskopa. Patentirali su svoju verziju prve filmske kamere i projektora, kinematograf. Izumjeli su postupak snimanja u prirodnim bojama i održali prvu filmsku predstavu na svijetu. Njihovi filmovi „Ulazak voza u stanicu“ i „Izlazak radnika iz fabrike“ smatraju se prvim u istoriji filma. Godine 1896. braća su napravila više od 40 filmova snimajući svakodnevni život u Francuskoj. Pravili su prve filmske žurnale, šaljući snimateljske ekipe širom svijeta da snime nov materijal i prikažu njihove filmove. Pored svih filmova koje je Luj režirao on je producirao oko 2000 filmova. Braća Limijer su zaslužni i za neke od osnovnih izuma u kolor fotografiji. Iako su braća Maks i Emil Skladanovski iz Njemačke, tvorci uređaja pod nazivom bioskop, i Francuz Anri Žoli koji je izumio fotozootrop, braća Limijer zaslužuju da budu izdvojena od ostalih izumitelja. Njihove prenosive kamere sa ručnim upravljanjem omogućile su da se snimaju, štampaju i projektuju pokretne slike. Ubrzo su se po cijelom svijetu snimali portreti, prizori iz života, kao i filmovi vojničkog, komičnog i panoramskog sadržaja. Filmovi braće Limijer više su se oslanjali na dokumentarnost snimljenih prizora tadašnje fotografije nego na teatarsku postavku. Njihova scenska dubina doprinosila je realističkom prikazu ulaska voza u stanicu La Siota, a osnovna narativna struktura, koja je sadržala početak, sredinu i kraj, bila je prisutna čak i u filmu „Izlazak radnika iz fabrike“. Filmski žurnali braće Limijer, čije su odlike užurbanost i realističnost, predstavljaju preteču stila sovjetskih dokumentarista i italijanskih neorealista, dok film „Bebin doručak“ odlikuje izrazito porodična atmosfera. Na programu Limijerovih našao se i film „Poliveni polivač“, prva filmska komedija i najraniji narativni film. U tom filmu nestašni dječak podiže nogu sa crijeva u trenutku kada baštovan zagleda kraj crijeva da vidi zbog čega voda ne teče.

Brzina kojom se u kinematografiji razvio složeni kodeks trenutno prepoznatljivih narativnih simbola, kao i filmski jezik i poetika, još je impresivnija ako se filmska istorija uporedi sa istorijom drugih oblika umjetnosti, poput romana. Ipak, u početku istorije filma većina nije smatrala film, zasnovan na trivijalnoj literaturi, stripovima, popularnoj fotografiji i melodrami, oblikom umjetnosti. Film se tretirao kao vašarska atrakcija, mađioničarski rekvizit. Putujući prikazivači su prikazivali svoje filmove na vašarima i karnevalima. Projekcija filma braće Limijer smatra se najznačajnijim datumom u istoriji filma.

 

  • Na današnji dan, 22. marta 1794. godine Kongres SAD usvojio zakon kojim je američkim brodovima zabranjen prevoz crnih robova iz Afrike u Ameriku.

RopstvoNajraniji izvor u kome se pominje ropstvo je Hamurabijev zakonik (Mesopotamija, oko 1800. p. n. e.) iz koga se vidi da je već tada bilo široko rasprostranjeno i prihvaćeno. Istorija ropstva u antičkom svijetu je blisko povezana sa ratovanjem. Izvori iz Mesopotamije, Egipta, Izraela, Grčke, Rima, Persije, Kine, civilizacija Maja, Asteka i Indije obiluju pomenom ropstva u ratnom kontekstu. Ratni zarobljenici su najčešće završavali kao roblje na imanjima pobednika. U mnogim zajednicama, broj robova je daleko premašivao broj slobodnih ljudi. Prema roblju se svuda postupalo okrutno, ali ne i krajnje surovo jer su bili „skupocjena roba“. Ropstvo se pojavljuje prije pisane istorije na svim kontinentima. Poslije usvajanja pisane riječi, primjeri ropstva bilježe se među raznim plemenima Germana, Vikinga, Arapa, Indijanaca, u Africi, na Novoj Gvineji, Novom Zelandu. Dužničko ropstvo se takođe pojavljuje jako rano. U Homerovoj Grčkoj bilo je rijetko ali zakonito da gospodar bije ili ubije roba. Egipćani su roblje dovodili iz ratnih pohoda ili su ih kupovali. U Egiptu nije bilo mnogo roblja. Zemlju su obrađivali slobodni seljaci a uprkos raširenom vjerovanju, piramide su gradili slobodni radnici. Svi robovi bili su u vlasništvu faraona i nijesu prodavani ostalim građanima. Faraoni su imali običaj da pokanjaju roblje sveštenicima i vojskovođama. U Rimu oko 15% do 20% populacije bili su robovi. Položaj roba je zavisio i od vrste posla kojim se bavio, te su robovi koji su radili u gospodarevoj kući bili u znatno boljem položaju od robova zemljoradnika. Robovi u Rimu koji su učestvovali u pobunama često su završavali na raspeću. Život roba u drevnoj Kini je bio izuzetno težak. Mnoge imućne kineske familije su robove koristile za svaki teži rad u polju i kući. Na dvoru kineskih careva bilo je i više hiljada robova. Arapi su nalazili roblje prvenstveno po naseobinama i lukama istočne Afrike. Ovo je jedan od najstarijih poznatih puteva trgovine robljem i stotinama je godina stariji od transatlantske trgovine koju su vršili Evropljani. Robovi uhvaćeni na obalama istočne Afrike završavali su u Arabiji, na bliskom istoku, Persiji i na indijskom poluostrvu. Procjene broja Afrikanaca koji su ovako odvedeni sa kontinenta kreću se od 11 do 17 miliona od 650. godine do 1900. godine. Broj robova koje su Evropljani odveli u Ameriku je oko 11-12 miliona od oko 1500. godine do kasnih 1860-ih godina. U Osmanskom carstvu robinje su služile često samo kao sredstvo za produžetak loze Sultana, rađajući mu sinove i time jačajući njegovu moć ali samo ako su bile za njega vjenčane. Turci su u roblje odvodili balkanske narode i narode sa prostora južne Rusije. Budući da je najveći broj robova u Turskoj bilo hrišćanske vjere, ropstvo je prevashodno imalo religijsku a ne rasnu konotaciju. Elitne trupe turske vojske bili su janičari i gotovo svi su porijeklom sa Balkana.

Otkrićem Amerike i stvaranjem prvih kolonija počinje oko 1500. godine i transatlantska trgovina robljem iz Afrike za Ameriku. Odvođena su i prodavana čitava plemena i sela sa prostora zapadne Afrike koje čine današnje države Gvineja, Kongo i Angola. Poznati su slučajevi preko 250 pobuna Afrikanaca robova na brodovima koji su ih odvodili u daleki Novi Svijet. Evropske zemlje koje su učestvovale u ovoj trgovini bile su Francuska, Britanska imperija, Portugalija, Španija, Belgija, Holandija a u mnogim su drugim državama postojale firme koje su se time bavile. Robovi su odigrali izuzetno važnu ulogu, naročito u ekonomskom smislu, u svim robovlasničkim društvima. Takva je situacija i sa zemljama kao što su Brazil, Bermuda, Kuba, Haiti, Jamajka, Dominikanska Republika i SAD. Netrpeljivost između robovlasničkog juga i naprednijeg sjevera u SAD oko pitanja ropstva smatra se jednim od uzroka Američkog građanskog rata 1861. godine.