Naslovna 276

Prikaz svetosavskog, 276. broja Svetigore: Slava javi se rodu

Novi tematski broj Svetigore, obraznika za vjeru, kulturu i vaspitanje Mitropolije crnogorsko-primorske, 276. po redu, posvećen je Svetome Savi i guslama. Putovanje kroz životopis i značaj Svetoga Save Svetigora započinje tekstom „Svetionik Slovenskog juga“ Njegovog visokopreosveštenstva mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija. Slijede dva predavanja, jedno je „Sveti Sava kao prosvetitelj“ iz 1977. Njegovog preosveštenstva umirovljenog episkopa zahumsko-hercegovačkog Atanasija, a drugo „Hilandarski tipik“  prof. dr Tomislava Jovanovića.

Odlomak „Sveti Sava i savremena omladina“ iz knjige „Vera i nacija“ Vladete Jerotića  upućen je prvenstveno našoj mladeži, čiji uzor u potrazi za duhovnom orijentacijom treba da bude Sveti Sava; zastupnik srpskog roda pred prestolom Tvoraca, te mu narod i kliče s ljubavlju „Počuj glas svog roda“. Tim riječima je naslovljen razgovor sa Njegovim preosveštenstvom episkopom istočno-američkim Irinejem.

Sveti Sava je utemeljio, utvrdio našu vjeru, a „manastiri i gudalo – to je našu vjeru sačuvalo“, kaže pjesnik. Nedavno je Unesko srpske gusle zaštitio kao nacionalno blago. „Opet guslar sjeda u pročelje“, pjeva Radovan Bećirović Trebješki, čija je pjesma „Gusle“ objavljena u ovom broju. Vrh guslarske umjetnosti pripada Bošku Vujačiću, sa kojim možete pročitati razgovor „Od Durmitorca do nacionalnog barda“. Sinonim gusala i guslarske pjesme je Filip Višnjić, a o njemu Svetigora prenosi „Beleške o Filipu Višnjiću“ Lukijana Mušickog. Pjevao je srpski narod u svako doba, „srpski narod je pevao i pod Turcima“, svjedoči Sveti vladika Nikolaj, u zapisu „Srbija u svetlosti i mraku“. I to pjevanje u sreći i nesreći mogla bi biti odlika srpskog čovjeka. A opšte osobine dinarskog tipa  proučavao je naš slavni naučnik Jovan Cvijić, o čemu takođe u rubrici Nauka..

Ono što zapada u oči kad je u pitanju ovaj svetosavski broj jeste njegov dizajn. Tekstovi štampani u dvije kolumne, sa ukrasnim inicijalima, naslovima crvene boje i ilustracijama Aleksandra Deroka podsjećaju na srednjevjekovne stranice. Crtežima velikog slikara Deroka dekorisana je, počev od naslovnice, nova Svetigora, koja bi s te strane mogla da bude i omaž velikom umjetniku. O njemu možete pročitati nešto iz biografije, posebno trenutke odlaska s ovog svijeta i pismenog opraštanja sa ženom. A Marko Stojanović piše o tome kako su ratna iskustva oblikovala stvaralaštvo dva srpska velikana, imajući u vidu Aleksandra Deroka i Bogdana Bogdanovića, jedan je projektovao Hram Svetog Save, drugi spomenik u Jasenovcu. „Crkve su Savine, i Hilandar i Jasenovac, jednom rukom valja zapaliti milion sveća“, pjeva Branislav Crnčević „Dug Rastku Nemanjiću“, onome koji je protkao cjelokupno biće srpskog naroda.

Publikovano je predavanje „Novomučenici i nova paradigma mučeništva: Jasenovac“ Njegovog preosveštenstva episkopa pakračko-slavonskog Jovana. Od Jasenovca se ne može pobjeći, Jasenovac se priziva u pameti i kad se pogledaju fotografije sa izložbe „Deca Donbasa“, i onaj ko samo prelista ovaj broj neće ih moći zaboraviti, neće moći zaboraviti nezlobiva lica djece koja su ugledala užas rata, i suočena sa tom strahotom smireno opominju na mir i ljubav.

Pored nezaobilazne hronike iz naše Mitropolije, jedna od skoro stalnih rubrika Svetigore je i putopis. Ovoga puta, jedan starijeg datuma, putopis „O Crnoj Gori (1875)“ Sigfrida Kapera. U skladu sa tematikom broja je i skandinavka na kraju lista. A list je obogaćen i novoustanovljenom rubrikom Pisma čitalaca, koja će ako bog da, a to najviše zavisi od vas, dragi čitaoci, biti stalna. Čitaoci uz ovaj broj dobijaju na poklon Službu i akatist Svetom novomučeniku Stanku Ostroškom.

M. Živković